Cụm Di tích Đình Quán La - Chùa Khai Nguyên

Giá trị lịch sử

Ghi dấu bề dày lịch sử văn hóa hơn 13 thế kỷ của vùng đất Tây Hồ - Từ Liêm cổ kính; phản ánh sinh động sự hình thành đô hộ phủ thời Đường, dấu ấn các triều đại Lý, Trần, Lê, Tây Sơn, Nguyễn, và sự kiện lịch sử Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm Đảng bộ và nhân dân xã Xuân La ngày 23/11/1958 dưới bóng cây đa chùa Khai Nguyên.

Giá trị văn hóa

Minh chứng tiêu biểu cho hiện tượng Tam giáo đồng nguyên trong văn hóa Việt Nam (sự dung hợp hài hòa giữa Đạo giáo thời Đường - Lý, Phật giáo Đại thừa thời Trần - Lê và tín ngưỡng Thành hoàng làng, thờ Mẫu dân gian); bảo tồn lễ hội truyền thống, văn hóa dân gian vùng bưởi đào ven hồ Tây cổ.

Giá trị tín ngưỡng

Trung tâm sinh hoạt tâm linh phụng thờ chư Phật mười phương, Tam tòa Thánh Mẫu, thần linh bản cảnh, nữ liệt sĩ bảo vệ non sông thời Trần và các bậc tiền hiền; nơi cầu quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa cho nhân dân địa phương.

Giá trị khoa học

Giá trị khảo cổ học đặc biệt với động Thông Thiền (hang cổ sâu 4m dưới lòng đất tương truyền xây từ thời Đường - Lý); giá trị Hán Nôm xuất sắc với 18 đạo sắc phong, 11 văn bia đá cổ (đặc biệt bia thời Tây Sơn niên hiệu Thái Đức năm 1788), chuông đồng cổ 'Khai Nguyên Tự chung' năm 1842, pho tượng cổ tạc Đường Minh Hoàng và hệ thống mộc bản, hoành phi câu đối.

Đặc điểm kiến trúc

Quần thể gồm 2 khu vực kiến trúc độc lập nhưng gắn bó khăng khít: Đình Quán La tọa lạc trên đỉnh gò Thất Diệu cao ráo, mặt bằng hình chữ Đinh gồm 2 gian Tiền tế và 3 gian Hậu cung thờ dọc, phía sau có lối vào động Thông Thiền; Chùa Khai Nguyên quy mô bề thế theo kiểu nội công ngoại quốc gồm Tam quan gác chuông 2 tầng 8 mái, Tiền đường, Thượng điện, Nhà Tổ, Nhà Mẫu và các dãy hành lang tả hữu.

Đặc điểm nghệ thuật

Điêu khắc rồng đá thời Lê trước bậc thềm chùa Khai Nguyên với đường nét uốn lượn mạnh mẽ; hệ thống vì kèo gỗ lim chạm khắc tứ linh, hoa lá thế kỷ XVIII - XIX; đại hồng chung đúc nổi chữ Hán và họa tiết mây lửa tinh mỹ; nghệ thuật đắp vẽ bờ mái, đầu đao cong vút cổ kính mang đậm bản sắc kiến trúc Thăng Long.

Các hạng mục công trình chính

• Cổng Nghi môn Đình Quán La (Quán La Đình 觀羅亭)

• Sân đình và gò Thất Diệu lịch sử rợp bóng cây thị, cây đa cổ thụ

• Tòa Tiền tế và Hậu cung Đình Quán La

• Động Thông Thiền (hang cổ đạo sĩ tu luyện phía sau hậu cung đình)

• Văn chỉ làng Quán La (thờ Lão Tử)

• Tam quan - Gác chuông Chùa Khai Nguyên 2 tầng mái ngói mũi hài

• Sân chùa lát đá xanh và khu an vị chuông đồng cổ

• Tòa Tiền đường và Thượng điện Chùa Khai Nguyên

• Nhà thờ Tổ và Nhà thờ Tam tòa Thánh Mẫu

• Khuôn viên Cây Di sản Việt Nam (Cây đa chùa Khai Nguyên, Cây thị và Cây đa đình Quán La)

Hiện trạng bảo tồn: Rất tốt. Cụm di tích được chính quyền quận Tây Hồ, phường Xuân La và Ban quản lý di tích cơ sở quản lý chặt chẽ, khuôn viên xanh sạch đẹp, đồ thờ tự và hiện vật cổ được bảo vệ an toàn.

Mức độ xuống cấp: Không có nguy cơ hư hại lớn; các hạng mục vì gỗ và mái ngói được định kỳ duy tu, kiểm tra phòng chống mối mọt và xử lý chống thấm.