Phủ Chúa

Giá trị lịch sử

Chứng tích lịch sử gắn liền với thời kỳ Lê Trung Hưng thế kỷ XVII và phủ Chúa Trịnh; ghi dấu công lao mở đất lập làng của Đức Bà Chiêu nghi Vũ Thị Ngọc Xuyến; phản ánh chính sách khuyến nông và điền trang thời Trịnh Tạc.

Giá trị văn hóa

Không gian sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng độc đáo của nhân dân làng Xuân Đỉnh; bảo tồn di sản diễn xướng lễ hội rước Kiệu bay kỳ thú đầu xuân với tinh thần thượng võ và đạo lý 'Uống nước nhớ nguồn'.

Giá trị tín ngưỡng

Tín ngưỡng tri ân tiền hiền, hậu thần có công với quê hương đất nước; thể hiện lòng biết ơn sâu sắc của nhân dân đối với người phụ nữ nhân từ cứu trợ dân nghèo.

Giá trị khoa học

Lưu giữ nhiều di vật quý thời Lê - Nguyễn: văn bia ca ngợi công đức bà Chúa, sắc phong, hoành phi câu đối chữ Hán, khám thờ, ngai tượng và đồ tế khí cổ.

Đặc điểm kiến trúc

Kiến trúc chữ Đinh (丁) truyền thống gồm Nghi môn tứ trụ, sân gạch rộng để rước kiệu, tòa Tiền tế 5 gian và tòa Hậu cung thâm nghiêm. Kết cấu bộ vì gỗ lim kiểu 'chồng rường giá chiêng', mái ngói mũi hài cổ với các đầu đao uốn cong nhẹ nhàng.

Đặc điểm nghệ thuật

Chạm trổ hoa văn gỗ tinh xảo: các đầu dư chạm rồng ngậm ngọc, bẩy chạm rồng chầu lá lật, cốn mê chạm tứ linh tứ quý mang phong cách mỹ thuật thời Lê - Nguyễn.

Các hạng mục công trình chính

• Cổng Nghi môn (Tam quan tứ trụ)

• Sân phủ rộng lát gạch đỏ (nơi cử hành tục Kiệu bay)

• Tòa Tiền tế (Đại bái 5 gian)

• Tòa Hậu cung (nơi phụng thờ tượng Đức Bà Chiêu nghi và Quận chúa)

• Tả vu và Hữu vu

• Tường bao gạch cổ bao quanh khuôn viên

• Hồ bán nguyệt cảnh quan phong thủy

Hiện trạng bảo tồn: Tốt. Ngôi phủ được Ban Quản lý Di tích và nhân dân dòng họ, địa phương gìn giữ trang nghiêm, định kỳ tu sửa các mảng vữa tường và bảo dưỡng gỗ.

Mức độ xuống cấp: Không có dấu hiệu xuống cấp nguy hiểm; kết cấu khung chịu lực và mái ngói vững chắc.